Menu

Karin als kunstenaar

Scheppen voorbij de schilderkunst

Schilderij uit Hallsberg – Karin Bergöö
Schilderij uit Hallsberg – Karin Bergöö

VISSERSPLAATS IN DE STREEK ROND FJÄLLBACKA. Naar een schilderij van Alfred Wahlberg. Olieverf, Karin Bergöö, 1890.

Karin, geboren Bergöö, toont al vroeg artistiek talent en volgt een opleiding in Stockholm aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten en later in Parijs. In 1882 ontmoet zij Carl in Grez-sur-Loing en er ontstaat liefde; het jaar daarop, in 1883, trouwen zij in Stockholm. Wanneer dochter Suzanne in augustus 1884 wordt geboren, legt Karin de penselen neer. Zij schrijft aan Carl: “⁠Lieve grote lomperd! Godzijdank dat ik op het idee kwam om mij met jou te verloven. Dat is het beste wat ik heb kunnen bedenken om van die gezegende schilderkunst af te komen. Ik ben de hele dag in het atelier geweest, heb geschilderd en geschilderd (tegen de muren natuurlijk, terwijl ik aan heel andere dingen dacht). Het is zonde en schande om zoveel tijd en verf te staan verspillen.⁠”

Pax Justerad Eetkamer op Laurent

KUNSTENAARSONTBIJT IN GREZ. Pastel, Peder Severin Krøyer, 1884.

KUNSTENAARSONTBIJT IN GREZ.
Pastel, Peder Severin Krøyer, 1884.

Peder Severin Krøyers pastelschilderij “⁠Kunstenaarsontbijt in Grez⁠” uit 1884 toont een groep kunstenaars die rond een ontbijttafel bijeen is in de kunstenaarskolonie Grez-sur-Loing. Carl Larsson zit rechts op het beeld, terwijl Karin Bergöö met de rug naar de toeschouwer te zien is.

FOTO: Carl Larsson-gården.

Karin-Bergoo-Student-14-jaar-Slojdskolan-Franse-school-Konstakademin-Stockholm-Foto-Carl-Larsson-garden
Karin-Bergoo-Sophie-Flach-Julia-Carlsson-Foto-Carl-Larsson-garden

Karin, 14 jaar, links, samen met Sophie Flach en Julia Carlsson in haar kosthuis aan Klara Norra Kyrkogata in Stockholm. Op 1 oktober 1873 begint zij aan de Slöjdskolan – met tien uur les per dag, zeven dagen per week.

Slöjdskolan, de Franse school
en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten

In de tweede helft van de 19e eeuw worden meerdere opleidingen voor vrouwen geopend en Karin wordt al als veertienjarige in 1873 naar de Slöjdskolan in Stockholm gestuurd. Dit is een vakschool met focus op kunstnijverheid en vormgeving. Zij volgt daarnaast de Franse school, maar de Slöjdskolan ligt haar het meest na aan het hart. De jaren aan de Slöjdskolan geven Karin een veelzijdige artistieke en ambachtstechnische basis.

In 1877 wordt zij ingeschreven aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten – de eerste kunstschool in Europa die vrouwen een kunstopleiding aanbiedt. Na bijna vier jaar aan de academie verlaat Karin Stockholm. Op twintigjarige leeftijd reist zij met de kunstenaarsvriendinnen Anna Nordgren, Julia Beck en Hildegard Nordberg door Europa naar Parijs. Daar begint zij te studeren aan de beroemde kunstschool van Colarossi.

Academie-Colarossi-Parijs-1880-1900

ACADÉMIE COLAROSSI. Fotograaf onbekend, ca. 1892.

Académie Colarossi, Parijs, circa 1892. Karin Bergöö Larsson studeert vanaf 1881 aan de progressieve kunstschool samen met Anna Nordgren, Julia Beck en Hildegard Nordberg. De school biedt vrouwelijke leerlingen dezelfde mogelijkheden als mannelijke studenten, wat ongebruikelijk is in de jaren 1880, wanneer de meeste kunstacademies vrouwen buitensluiten.

Zomerdag-Karin-en-Brita-in-de-tuin-Aquarel-1911

ZOMERDAG, KARIN EN BRITA IN DE TUIN. Aquarel, Carl Larsson, 1911.

ZOMERDAG, KARIN EN BRITA IN DE TUIN.

Aquarel, Carl Larsson, 1911.

“⁠Zomerdag, Karin en Brita in de tuin⁠”⁠. Het schilderij wordt gebruikt als affichebeeld voor de tentoonstelling “⁠Carl Larsson: Artist and Designer⁠” in het Victoria & Albert Museum in Londen in 1997. In verband met deze tentoonstelling krijgt Karin Larsson haar grote doorbraak en erkenning als kunstenaar. De tentoonstelling zet haar neer als een belangrijke vormgever en kunstenaar op eigen kracht en wekt grote internationale aandacht voor Karin Larssons vernieuwende en moderne expressie.

Karins erkenning
als kunstenaar

Ondanks wat Karin zelf aan Carl schrijft, mag worden aangenomen dat zij een aanzienlijke opoffering doet wanneer zij haar schildercarrière opzijzet. Haar creativiteit komt tot uiting als textielkunstenaar. Carl Larsson benadrukt Karins doorslaggevende rol in zijn kunstenaarschap – hoe zij hem inspireert tot het lichte kleurenpalet dat zijn signatuur wordt.

Vandaag heeft Karin erkenning gekregen als kunstenaar. De grote doorbraak komt na haar dood in verband met de tentoonstelling “⁠Carl Larsson: Artist and Designer⁠” in het Victoria & Albert Museum in Londen in 1997. De tentoonstelling zet niet alleen Carl, maar ook Karin neer als een belangrijke kunstenaar. Dankzij de tentoonstelling krijgen Karins kunst en design grote internationale aandacht.

Er zijn niet zo veel bewaard gebleven schilderijen van Karin. Het bekendste werk is “Pettersson”, dat een man in een alledaagse omgeving voorstelt. Zij beeldt Pierre Louis Alexandre met grote zorg af en plaatst hem dicht bij de toeschouwer, terwijl zijn blik afwezig is en zijn gedachten ver weg lijken.

Pierre-Louis-Alexandre-Olieverf-Karin-Begoo-1879

PIERRE LOUIS ALEXANDRE (Pettersson). Olieverf, Karin Bergöö, 1879.

PIERRE LOUIS ALEXANDRE (Pettersson). Olieverf, Karin Bergöö, 1879.

Pierre Louis Alexandre, havenarbeider uit Frans-Guyana, fungeert in de jaren 1880 als model aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Stockholm, waar hij door meerdere kunstenaars wordt geportretteerd. Karins portret toont technische rijpheid en heeft een goed uitgebalanceerde compositie. Zij laat haar vermogen zien om psychologische aanwezigheid en menselijke waardigheid te verbeelden. Het schilderij bevindt zich in de National Gallery of Art in Washington D.C.

In-het-atelier-in-het-atelier-van-professor-Malmstrom-Karin-Bergoo-1877-1882-Carl-Larsson-garden

HET ATELIER VAN PROFESSOR MALMSTRÖM. Olieverf, Karin Bergöö, 1877.

Motief-met-schoorsteen-Karin-Bergoo-Carl-Larsson-garden

LANDSCHAPSMOTIEF. Olieverf, Karin Bergöö, 1878.

Schilderij uit Hallsberg – Karin Bergöö – Carl Larsson-gården

MEISJESPORTRET. Olieverf, Karin Bergöö, 1879.

Karin-Bergoo-Stilleven-met-fruit-en-kruik-Olieverf-1877-Carl-Larsson-garden

STILLEVEN. Olieverf, Karin Bergöö, 1877.

Karins eerste werken als jonge vrouw

De Franse school en de Slöjdskolan in Stockholm zijn de plekken waar de jonge Karin Larsson haar eerste stappen als kunstenaar zet. In deze omgevingen maakt zij meerdere van haar vroegste schilderijen. Haar artistieke talent is in deze werken duidelijk zichtbaar. Hier begint haar unieke artistieke stem vorm te krijgen.