HET HUISJE. Aquarel, Carl Larsson, 1894.
De boeken van Carl Larsson zijn tijdloze documenten van een kunstenaarsleven dat de Zweedse cultuur heeft veranderd. Met zijn warme aquarellen en persoonlijke beschrijvingen van het leven in Sundborn vertelt hij over familie en het dagelijks leven. Samen vormt het echtpaar het huis Lilla Hyttnäs tot een artistiek geheel – Karin door haar textiel, meubels en kleurgebruik, Carl door zijn schilderijen. Lilla Hyttnäs is een centraal onderdeel van de Zweedse cultuurgeschiedenis dat tot op de dag van vandaag blijft inspireren.
De boeken van Carl Larsson bieden een unieke inkijk in zijn kunstenaarschap, leven en visies. Door deze werken zien we hoe Carl Larsson en Lilla Hyttnäs een centraal onderdeel zijn geworden van de Zweedse cultuurgeschiedenis en hoe zij vandaag de dag nog steeds inspireren.
DE MIJNEN. Aquarel, Carl Larsson, 1893.
Carl brengt zijn gezin in beeld buiten hun huis in Sundborn in 1893. Karin draagt de rode sjaal met bollen over haar schouders en staat omringd door de kinderen. Het werk markeert het begin van een opvallende stilistische transformatie in het schilderwerk van Larsson. In de aquarel hanteert hij een decoratieve stijl met “slechts contouren en eenvoudige kleurvlakken”. Een aanpak die kenmerkend is voor zijn toekomstige productie en de weergave van het moderne Zweedse huis.
In het boek “De mijnen” worden het gezin en het huis van Carl Larsson in Lilla Hyttnäs, Sundborn, beschreven. Met humor, nabijheid en alledaagse momenten belicht het boek datgene wat voor de kunstenaar het meest betekent – het gezin, de mijnen. Via persoonlijke en gedetailleerde illustraties nodigt Carl Larsson de lezer uit in het dagelijks leven van het gezin. Het huis staat centraal, en Karin wordt gepresenteerd als zowel het hart van het gezin als de artistieke zielsverwant van Larsson.
Het boek vormt een belangrijke stap in de artistieke ontwikkeling van Carl Larsson. Door zijn gezin en het leven in huis te tekenen, vindt hij een uitdrukkingsvorm die dichtbij en oprecht aanvoelt. Het boek laat zien hoe hij inspiratie put uit het alledaagse en de liefde voor zijn gezin een centraal onderdeel van zijn kunst laat worden.
DE VERANDA. Aquarel, Carl Larsson, 1896.
De hond Capo ligt voor de veranda. Capo was de lieveling van het hele gezin. Zoon Ulf schrijft in een opstel: “Van welk ras hij was, kan ik niet zeggen, maar hij leek nogal op een brak, hoewel grover en sterker.” Boven de deur is de inscriptie te zien: “Wees welkom, lieve jij, bij Carl Larsson en zijn vrouw”.
In “Een huis” opent Carl Larsson de deur naar het gezinsleven in Lilla Hyttnäs. Het markeert een keerpunt waarop hij het persoonlijke en authentieke naar voren brengt – iets wat afweek van de idealen van die tijd.
Het huis is evenzeer het werk van Karin Larsson. Zij ontwerpt de meubels, kiest de kleuren en het textiel, en creëert een omgeving die wordt gekenmerkt door eenvoud en functionaliteit. Het boek wordt een gezamenlijk kunstwerk waarin haar gevoel voor vorm en zijn penseel samenkomen. Het is baanbrekend en inspireert tot een nieuwe kijk op interieurinrichting en gezinsleven.
Het is door “Een huis” dat Carl Larsson wereldwijd geliefd wordt. Tijdens zijn leven verspreiden de afbeeldingen zich in Zweden en Duitsland, maar wanneer het auteursrecht in 1969 vervalt, worden de schilderijen in massa-oplages vermenigvuldigd – vaak met een slordige drukkwaliteit en een slechte kleurweergave. Desondanks gaat de wens van Carl Larsson, dat kunst onder het volk verspreid moet worden, in vervulling.
FELICITATIE. Aquarel, Carl Larsson, 1899.
Het schilderij toont een huldiging op Karin-dag. Dochter Suzanne en enkele leeftijdgenootjes hebben zich verkleed als de Watergeest en zijn dochters. Het gezin is zeer gesteld op dit soort festiviteiten en Carl Larsson beschrijft in “Een huis” hoe de viering van alle gedenkwaardige dagen al om vijf uur ’s ochtends begint met saluutschoten, zang en muziek.
Het boek “Larssons” verschijnt als vervolg op “Een huis”. Het bevat 32 aquarellen waarin Carl Larsson doorgaat met het afbeelden van zijn huis, zijn gezin en het dagelijks leven in Sundborn. Hij verdiept zijn eerbetoon aan eenvoud, licht en gezinsleven als kunstmotief.
Het boek bevestigt het keerpunt dat in eerdere werken was ingezet. Door de alledaagse momenten in huis te documenteren – meubels, kinderen, lichte kamers en gezinsleven – laat hij zien dat schoonheid in het alledaagse te vinden is. Hij vestigt een geheel nieuwe uitdrukkingsvorm voor de Zweedse kunst waarin het huis zowel leven als kunst wordt. Met “Larssons” laat Carl Larsson het huis en het gezin het hart van zijn kunst worden – een ideaal dat lang na zijn tijd blijft inspireren.
EEN FEE. Aquarel, Carl Larsson, 1899.
IN DE MEIDOORNHAAG. Aquarel, Carl Larsson, 1897.
DUTJE IN HET GROEN. Aquarel, Carl Larsson, 1897.
SPADARFVET, MIJN KLEINE BOERDERIJ. Aquarel, Carl Larsson, 1905.
SPADARFVET, MIJN KLEINE BOERDERIJ.
Aquarel, Carl Larsson, 1905.
De titelplaat voor het boek “Spadarvet – Mijn kleine boerderij”. Twee kinderen spelen met dennenappels en Dalapaardjes, en de Zweedse vlag wappert rustig in het midden. Achter hen groeien gele lelies en margrieten tegen de groene haag. De compositie omlijst het thema van het boek, dat de werkzaamheden van het jaar op de boerderij Spadarvet beschrijft.
“Spadarvet” verschijnt als een prentenboek waarin Carl Larsson het dagelijks leven op de boerderij beschrijft. Via motieven met werk, dieren en natuur verbreedt hij zijn kunst van het huis en het gezin naar het tonen van het leven buitenshuis – op de akkers, in de stallen en in de tuinen.
Het boek verdiept zijn idee dat kunst thuishoort in het alledaagse, zowel binnen als buiten. Het belicht het plattelandsleven als een centraal onderdeel van het Zweedse levensideaal dat hij vormgeeft. Tegelijkertijd documenteert “Spadarvet” een platteland en een levensstijl die aan het veranderen zijn, wat de schilderijen een cultuurhistorische waarde geeft naast hun artistieke kwaliteit.
Carl Larsson koopt de boerderij Spadarvet naast Lilla Hyttnäs in 1897.
VERKLEDEN. Aquarel, Carl Larsson, 1908.
De dochters Brita, Kersti en Lisbeth zoeken naar hun broertje Esbjörn. Karin heeft de kostuums genaaid voor schilderijen met historische motieven die Carl Larsson in de loop der jaren heeft geschilderd. De compositie van het schilderij wordt doorbroken door de rode keizerskroon op de voorgrond, wat ertoe bijdraagt dat de toeschouwer zich dichtbij voelt en deelneemt aan het spel van de kinderen.
Een boek vol lichte en vrolijke illustraties, waarin Carl Larsson zijn artistieke ontwikkeling en zijn liefde voor het leven in Lilla Hyttnäs toont.
“Aan de zonzijde” is precies wat de titel suggereert – een eerbetoon aan het licht, de vreugde en de lichte momenten in het gezinsleven. “Aan de zonzijde” wordt een groot succes en maakt deel uit van verschillende belangrijke tentoonstellingen in Europa en op de Panama-Pacific International Exposition in San Francisco in 1915, waar de Zweedse kunstafdeling zeer lovende kritieken krijgt. Professor Eugen Neuhaus (lid van de internationale jury van de afdeling Schone Kunsten van de expositie) schrijft in een recensie van de tentoonstelling: “Van alle vertegenwoordigde buitenlandse naties, met uitzondering van Japan en China, bezit geen enkele zo’n uitgesproken nationaal karakter als de kunst van Zweden. Ik kan niet anders dan mijn persoonlijke overtuiging uitspreken dat dit de beste nationale afdeling van de hele tentoonstelling is.”
MURRE CASIMIR LAURIN. Aquarel, Carl Larsson, 1900.
Carl portretteert de driejarige Casimir Laurin, zoon van de vrienden en mecenassen van de kunstenaar Carl G. en Gunilla Laurin, zittend op een hobbelpaard in 1900. De jongen in een rood pak poseert in een elegante kamer met gedecoreerde houten panelen. De aquarel heeft zijn kleuren, vooral rood en groen, op een opmerkelijke manier behouden. Het werk wordt bewaard in het Nationalmuseum in Stockholm.
NERIUM INGRID W. Aquarel, Carl Larsson, 1912.
Carl schildert Ingrid Waldnér, de nicht van schoonzoon Petrus Ranström die getrouwd is met Suzanne. In een mooie zomerjurk en met een witte strik in haar haar staat ze voor de witgepleisterde atelierwand voor de neriumstruik in de tuin van Lilla Hyttnäs. De boom staat in volle bloei met zijn dieprode trossen. Boven op het balkon op de achtergrond staat de twaalfjarige Esbjörn.
“Kinderen van anderen” bestaat uit 32 aquarellen waarin Carl Larsson kinderen uit verschillende omgevingen en alledaagse situaties schildert. Door de persoonlijkheden en uitdrukkingen van andere kinderen in beeld te brengen, laat hij zien dat zijn interesse in het menselijke verder reikt dan zijn eigen gezin in Sundborn.
Het boek verbreedt zijn motieven terwijl hij zijn warme en nabije kijk op het dagelijks leven behoudt. Het versterkt het idee dat kindertijd, spel en menselijke nabijheid universele thema’s zijn die het verdienen om in de kunst naar voren te worden gebracht. Met “Kinderen van anderen” vestigt Carl Larsson de wereld van het kind als een centraal artistiek motief op zich.
ZELFPORTRET. Olieverf, Carl Larsson, 1918.
Carl Larsson schildert zijn zelfportret op 65-jarige leeftijd, een jaar voordat hij in 1919 overlijdt. Hij staat in zijn atelier gekleed in een jas. Op de achtergrond zijn boeken en schilderijen te zien die getuigen van zijn artistieke werkzaamheden. Zijn verjaardag wordt gevierd in Sundborn en volgens de traditie begint de viering ’s ochtends met een huldiging aan het bed. Bij het diner ’s avonds eert hij Karin met een vers dat eindigt met: “En danken voor je liefde! en danken voor je trouw! En dat ik lelijke lelijkerd met jou een nest mocht bouwen.”
“Ik” verschijnt als de autobiografie van Carl Larsson waarin hij voor het eerst zijn eigen verhaal vertelt. Hij beschrijft openhartig zijn zware jeugd in de arme wijken van Stockholm, de jaren in Parijs en ontmoetingen met kunstenaars als Anders Zorn en Albert Engström. Hij vertelt over conflicten met August Strindberg en over zijn liefde voor Karin en hun leven in Sundborn.
“Ik” wordt een sleutel tot het begrijpen van zijn kunst. Achter de idyllische huis- en gezinsbeschrijvingen schuilt een mens die pijn en verlangen heeft gekend, en die in de kunst geborgenheid en gemeenschap zoekt.
