VIKINGTOCHT IN DALARNA. Aquarel, Carl Larsson, 1890.
Stora Hyttnäs is de directe buur van Lilla Hyttnäs, het huis van Carl en Karin Larsson. De oude Berslagsgård ligt aan de overkant van de rivier in Sundborn. Hier ontmoeten twee totaal verschillende, maar even fascinerende omgevingen elkaar. Het landgoed dateert uit de 16e eeuw en ontwikkelde zich in de 19e eeuw tot een elegant hoogburgerlijk huis met een siertuin in Duitse stijl. Vandaag de dag is Stora Hyttnäs open voor bezoekers met zijn bewaard gebleven interieur en charmante tuin. Een perfecte aanvulling wanneer u de Carl Larsson-gård bezoekt.
Het oudste bergsmanslandgoed van Sundborn, Stora Hyttnäs, is een van de oudste bergsmanslandgoederen in Sundborn en dateert uit de 16e eeuw. Een bergsmanslandgoed is een boerderij waar bergsmannen woonden – personen die speciale rechten en plichten hadden in de mijnbouw- en smelterijactiviteiten, vaak gekoppeld aan de kopermijnbouw bij de Falu-mijn en smelterijen langs de oevers van de Sundbornsån. Het landgoed maakt deel uit van het industrieel-historische landschap dat het Werelderfgoed Falun vormt.
Het hoofdgebouw kreeg zijn huidige uiterlijk in de 19e eeuw en vertegenwoordigt een huis uit de overgang tussen de 19e en 20e eeuw, met een interieur en omgeving die intact zijn gebleven. Het interieur weerspiegelt een hoogburgerlijke stijl, maar met wortels in de historische functie van het bergsmanslandgoed – wat het huis zowel authentiek als indrukwekkend maakt om te ervaren.
Door de eeuwen heen is het landgoed de thuisbasis geweest van verschillende bekende bergsmannen, waaronder Johan Ersson in de 17e eeuw, die assessor was in de mijnrechtbank en Herredagsman voor de koperbergslagen. Zijn familie en opvolgers droegen bij aan de parochie van Sundborn en de lokale geschiedenis.
Vandaag de dag is Stora Hyttnäs een beschermd monument en een gastvrije ontmoetingsplaats voor dorpsbewoners en bezoekers, met rondleidingen, culturele evenementen en activiteiten zoals ‘hyttnästdagar’, tentoonstellingen en thematische ervaringen die een inkijk geven in zowel de geschiedenis van het landgoed als die van de streek.
De familie Linderdahl vestigde zich in 1881 in Stora Hyttnäs. Henrika en Pontus Linderdahl verbouwden het landgoed tot een hoogburgerlijk huis met een siertuin in Duitse stijl en creëerden een omgeving die werd gekenmerkt door zowel pracht als smaakvolle inrichting. Als buren en vrienden van Carl en Karin Larsson in Lilla Hyttnäs werd Stora Hyttnäs een deel van de levendige kunstenaars- en bergsmansomgeving van de Sundborn-streek.
Stora Hyttnäs is tijdens het zomerseizoen geopend voor bezoekers en biedt rondleidingen door het bewaard gebleven huis, waar originele meubels, een textielkamer, boeken, bladmuziek, een tinnen collectie en andere kunst uit de eeuwwisseling van 1800-1900 in originele staat aanwezig zijn.
Gedurende de zomermaanden is er ook een gewaardeerd tuincafé, waar bezoekers zowel binnen als in de tuin kunnen genieten van koffie en gebak. Het café wordt vrijwillig gerund door verschillende groepen in het dorp, en alle inkomsten gaan volledig naar het beheer en onderhoud van het landgoed.
Voor openingstijden, het boeken van een rondleiding en actuele informatie over evenementen en het café, bezoekt u de website van Stora Hyttnäs.
De tuin werd eind 19e eeuw aangelegd door Henrika Linderdahl en is een siertuin naar Duits model, wat duidelijk te zien is aan de slingerende grindpaden. Zoon Bengt Linderdahl, een opgeleide botanicus, werkte onder andere aan tuinen in Skansen en ontwikkelde nieuwe plantvarianten, waaronder de steriele Berenklauw die in het midden staat.
In het voorjaar bloeien monnikslelies en zowel rode als witte peperboompjes. Hier staat ook een van de oudste appelbomen van Zweden, de Gubbäpplet, die dateert uit het midden van de 17e eeuw. De naam komt van het feit dat het vruchtvlees zo zacht was dat zelfs ‘oude mannen’ het konden kauwen. Het gebied omvat weelderige vaste plantenperken en een moestuin met erfgoedplanten, waar groenten zoals aardappelen, wortelen, sla en radijs, kruiden zoals peterselie en tijm, en bessen zoals frambozen, rabarber en aalbessen worden verbouwd. Ook hop slingert prachtig omhoog langs spalieren en draagt bij aan het groene karakter.
Alles wordt vrijwillig onderhouden door de tuingroep, een vijftiental mensen uit het dorp die elke woensdag tijdens het seizoen samenkomen om alles te doen wat nodig is. Het gebied is het hele jaar door open voor het publiek en kan gratis worden bezocht. De tuin biedt een serene contrast met het interieur van het landgoed en geeft de mogelijkheid om te genieten van de historische omgeving, uit te kijken over de Sundbornsån en de meer dan 300 jaar oude appelboom te ervaren – een van de bekendste bezienswaardigheden van de tuin.
